Page 144 - SAĞLAM BANKACILIK MODELİ İLE "KATILIM BANKACILIĞINA GİRİŞ"
P. 144

Katılma Hesaplarının İşleyişi ve Kâr Dağıtım Metodu                                           Birim Hesap Değeri
                                          Katılma hesaplarının nasıl işlediğini ve bu hesaplara kâr dağıtımının nasıl gerçekleşti-      Fon açısından bakıldığında valör nedeniyle kâr/zarar hesaplamasına dâhil olmayan hesap-
                                          rildiğini anlayabilmek için öncelikli olarak bu konudaki bazı temel kavramların anlamını      lar hariç katılma hesaplarının herhangi bir tarihteki toplam bakiyesini gösteren değerdir.
                                          bilmek gereklidir. Bu nedenle bu konuda ilk olarak birim değer, hesap değeri ve birim hesap   Bu değer; o tarih itibari ile hesaplardaki anapara ile dağıtılmış ve dağıtılacak (o tarihe
                                          değeri kavramları açıklanacaktır.                                                             kadar hesaplanmış ve vadesinde dağıtılacak olan) kâr payı toplamından oluşur.


                                          Birim Değer
                                          İşletilen katılım hesaplarındaki fonların kâr elde edildiğinde artan, zarar edildiğinde ise
                                          azalan ve dolayısıyla da fonların kâr veya zarar değişimini gösteren bir birimdir. Birim                =                                =
                                          değer, kâr ve zararın kaydedildiği günlerde, türlerine göre ayrılmış fonda bulunan aktif-
                                          ler toplamının mevcut hesap değerlerine bölünmesiyle bulunur. Bu değer günlük olarak
                                          hesaplanır. Birim değer bankanın hesaplarına fon kabul ettiği ilk gün için 100 olarak
                                                  11
                                          kabul edilir.  Fonların işletilmesi sonucu elde edilen günlük gelir, banka ile fon arasında   Birim hesap değeri, bireysel hesap sahibi açısından bakıldığında bireysel hesap sahibinin
                                          paylaşım oranları esas alınarak paylaşılır. Fonun gelirinden fona ilişkin giderler (özel ve   herhangi bir andaki hesap durumunu göstermektedir. Birim değer ile hesap değerinin
                                          genel karşılık gideri, TMSF primi gideri) düşüldükten sonra dağıtılabilir tutar, bir önceki   çarpılması sonucunda bulunur.
                                          günün toplam birim hesap değerleriyle toplanır ve hesap değeri toplamına bölünür,
                                          böylece yeni birim değer bulunmuş olur.
                                                                                                                                                                         ] [
                                                                                                                                                              [
                                                                                                                                            Birim Hesap Değeri  =    Birim Değer        Hesap Değeri  ]
                                          Hesap Değeri
                                          Katılım bankasının katılma hesaplarına fon kabul ettiği ilk gün hesap sahibi tarafından
                                          yatırılan miktarın, 100 olarak kabul edilen birim değere bölünmesiyle bulunur. İlk günü
                                          izleyen diğer günlerde ise tasarruf sahibine ait hesap değerine, yine tasarruf sahibi tara-   Bir Havuz (Fon) İçin Kâr Dağıtım Hesaplama Süreci
                                          fından yatırılan veya çekilen tutarın birim değere bölünmesi ile bulunacak miktarın, para     Katılım bankalarında birim değer ve kâr paylarının hesaplaması, Bankacılık Düzenleme ve                 GELENEKSEL BANKACILIK VE PARA      KATILIM BANKACILIĞININ TARIHI VE GELIŞIMI      KATILIM BANKACILIĞINDA TEMEL ILKELER      KATILIM BANKACILIĞINDA FON TOPLAMA YÖNTEMLERI      KATILIM BANKACILIĞINDA FON KULLANDIRMA YÖNTEMLERI
                                          yatırıldığında eklenmesi, para çekildiğinde çıkarılması şeklinde hesaplanır. Hesap değeri,    Denetleme Kurumu’nun mevduat ve katılım fonu kabulüne ilişkin yönetmeliği çerçevesinde
                                          mevduat sahiplerinin fon mevcuduna katılma oranını gösterir. 12                               günlük olarak yapılır. Bununla birlikte katılma hesaplarına para yatıranlar kâr paylarını
                                                                                                                                        hesabın vadesinde alabilirler. Şekil 1-4.4’te özetlendiği gibi bir havuz için kâr dağıtım
                                                                                                                                        süreci şöyle işlemektedir:
                                                                                                                                           Öncelikle her bir fonun işletilmesi sonucu cari günde elde edilen günlük fiilî gelir
                                                                                                                                        hesaplanır. Daha sonra bu gelir her bir hesap grubunun (paylaşım oranının) ağırlığı ve
                                                                                                                                        paylaşım oranı nispetinde fon ile kurum arasında paylaşılır.
                                                                                                                                           İkinci olarak fona ilişkin arızi gelir ve gider (kâr payı gelirlerinin dışında kalan ve düzenli
                                                                                                                                        olarak ortaya çıkmayan gelir ve giderler) artışları hesaplanır. Arızi gelirler; daha önce terkin
                                                                                                                                        edilmiş (bankanın aktiflerinden silinmiş) alacakların tahsil edilen fon paylarından, gecikmiş   Katılım bankalarında
                                                                                                                                        olarak tahsil edilmiş alacaklardan dolayı yazılan zararların (özel karşılık) tahsilât dolayısıyla   birim değer ve kâr
                                                                                                                                                                                                                 paylarının hesaplaması,
                                                                                                                                        iptal edilmesinden ve normal kredilerin belli bir oranı nispetinde (1. Grup %1, 2. Grup %2)   Bankacılık Düzenleme
                                                                                                                                        mevzuat dolayısıyla yazılan zararların (genel karşılık) kredi hacmindeki düşüş dolayısıyla   ve Denetleme
                                                                                                                                        azalmasından oluşmaktadır. Arızi giderler ise gecikmiş alacaklar dolayısıyla yazılan zarar-  Kurumu’nun mevduat ve
                                                                                                                                        ların (özel karşılık) fon payı artışı ve genel karşılık gideri fon payı artışı ile Tasarruf Mev-  katılım fonu kabulüne
                                                                                                                                        duatı Sigorta Fonu’na katılma hesapları için ödenecek prim artışının toplamından oluşur.   ilişkin yönetmeliği
                                                                                                                                           Üçüncü olarak katılım bankası, fonun günlük geliri ile arızi geliri toplamından arızi   çerçevesinde günlük
                                                                                                                                        giderleri düştükten sonra kâr paylarının hızlı bir şekilde dalgalanmaması ve katılma hesabı   olarak yapılır.
                                                                                                                                        sahipleri nezdinde güven zedeleyici bir durum oluşmaması için fon adına ihtiyati karşılık
                                                                                                                                        gideri ayırabilir veya daha önce ayrılmış bir tutarı kullanabilir. Böylelikle günlük dağıtıla-
                                                                                                                                        cak kâr veya zarar hesaplanmış olur. Son olarak bir önceki günün birim hesap değerleri
                                                                                                                                        ile dağıtılacak kâr veya zarar, her hesap grubu (paylaşım oranı) için ayrı ayrı toplanır ve
                                                                                                                                        her grubun hesap değerleri toplamına bölünür, böylelikle fonun bir sonraki gün için geçerli
                                                                                                                                        olacak birim değerleri hesaplanmış olur.

                                          144  |   KATILIM BANKACILIĞINDA FON TOPLAMA YÖNTEMLERI                                                                                                         |  145
   139   140   141   142   143   144   145   146   147   148   149